Η Προσευχή την ώρα του φαγητού

Γέροντας Σωφρόνιος 

Όταν τρώμε θα πρέπει να προσευχόμαστε. Όλες οι τροφές έχουν μέσα τους την δημιουργική ενέργεια του Θεού. Έτσι με προσευχή πλησιάζουμε την υλική τροφή για να μας βοηθά.

Το φαγητό δίνει ενέργεια στο σώμα. Το χρειαζόμαστε και για να εργαζόμαστε, και για να έχουμε δυνάμεις για προσευχή. Στους προσευχομένους η ενέργεια του φαγητού μετατρέπεται σε πνευματική ενέργεια.

Όσοι προσεύχονται λίγο, τότε η περισσότερη ενέργεια του φαγητού μετατρέπεται σε πάθος και γαστριμαργία. Στην περίπτωση αυτή χρειάζεται νηστεία.

Πηγή: Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου,
«Οίδα άνθρωπον εν Χριστώ»

www.xristianos.gr

Ο Αββάς Δωροθέος για τη γαστριμαργία και λαιμαργία

"Το ρήμα μαργαίνω σημαίνει κατέχομαι υπό μανίας και μάργος λέγετια ο μανιώδης (ο μανιασμένος). Όταν λοιπόν καταλαμβάνη κάποιον η μανία να γεμίση την γαστέρα (κοιλίαν) του, τούτο λέγεται γαστριμαργία (εκ του γαστήρ + μαργαίνω), όπερ σημαίνει μανία κατέχουσα την κοιλίαν.

Όταν η εκ του φαγητού προερχομένη ηδονή αφορά τον λαιμόν, τότε λέγεται λαιμαργία (εκ των λέξεων λαιμός + μαργαίνω).

Από αυτάς λοιπόν πρέπει να φυλάσσεται και να τας αποφεύγη με πάσαν προσοχήν όποιος θέλει να καθαρισθή από τας αμαρτίας του. Διότι αι αμαρτίαι αυταί δεν γίνονται δια την ικανοποίησιν σωματικών αναγκών, αλλά δια την ικανοποίησην κάποιου πάθους εάν λοιπόν τας ανεχθή, τότε γίνονται δι’ αυτόν αμαρτήματα.

Ανάλογον προς ταύτας είναι το να ζη τις νομίμως με μίαν γυναίκα και το να πορνεύη. Η πράξις και εις τας δύο περιπτώσεις είναι η ίδια, αλλ’ ο σκοπός είναι εκείνος ο οποίος δημιουργεί την διαφοράν του πράγματος.

Εις την πρώτην περίπτωσιν ο ανήρ συνέρχεται μετά της γυναικός δια να γεννήση τέκνα, εις την δευτέραν περίπτωσιν δια να ικανοποιήση την φιληδονίαν του. Το ίδιον συμβαίνει και με το φαγητόν, άλλο πράγμα είναι το να φάγη τις δια να ικανοποιήση την φυσικήν ανάγκην λήψεως τροφής και άλλο να φάγη δια να δοκιμάση την εκ του φαγητού ηδονήν. Ο σκοπός δια τον οποίον τρώγει τις είναι εκείνος ο οποίος δημιουργεί την αμαρτίαν. Το να τρώγη δε κανείς όσον επιβάλλουν αι σωματικαί του ανάγκαι σημαίνει ότι ούτος ορίζει εις τον εαυτόν του πόσον πρέπει να φάγη καθ’ όλην την ημέραν. Και βλέπει, εάν αυτό το οποίον ώρισε τον εβάρυνε και είναι ανάγκη να αφαιρέση ολίγον εξ αυτού το αφαιρεί, ή εάν δεν ήτο αρκετόν, και δεν εστηρίχθη δια του φαγητού αυτού το σώμα, και είναι ανάγκη να προσθέση ακόμη ολίγον, προσθέτει πράγματι και ούτω ικανοποιεί τας ανάγκας του.

Αρκείται λοιπόν ούτος εις το ωρισμένον και τούτο το πράττει όχι δια την εκ του φαγητού ευχαρίστησιν, αλλά δια την διατήρησιν των δυνάμεων του σώματος. Και αυτό δε το οποίον τρώγει κανείς, πρέπει να το τρώγη κατόπιν ευλογίας και να κατακρίνη δια του λογισμού τον εαυτόν του ότι είναι ανάξιος οιασδήποτε παρηγορίας και να μη προσέχη εάν άλλοι τινές, δια κάποιαν ανάγκην του σώματος περιποιούνται εαυτούς και να μη ζητή και αυτός κάποιαν ανάπαυσιν ή να νομίζη ότι ελαφρόν είναι δια την ψυχήν το να διάγη εν αναπαύσει."

"Έχομεν όμως ανάγκην όχι μόνον να προσέχωμεν το τί τρώγομεν αλλά και από πάσαν άλλην αμαρτίαν να απέχωμεν, ώστε όπως νηστεύομεν κατά την κοιλίαν κατά τον ίδιον τρόπον να νηστεύωμεν και κατά την γλώσσαν, απέχοντες από πάσαν καταλαλιάν, από το ψεύδος, την αργολογίαν, την λοιδορίαν, από την οργήν και με μίαν λέξιν από πάσαν αμαρτίαν η οποία διαπράττεται δια της γλώσσης.

Κατά τον ίδιον τρόπον πρέπει να νηστεύουν και οι οφθαλμοί μας και να μη βλέπουν θεάματα μάταια, να μη αυθαδιάζωμεν δια των οφθαλμών, να μη βλέπωμεν κανένα με αναίδειαν και θράσος.

Κατά τον ίδιον τρόπον πρέπει να εμποδίζωμεν τας χείρας και τους πόδας ημών από πάσαν κακήν πράξιν, και κατ’ αυτόν τον τρόπον νηστεύοντες, νηστείαν ευπρόσδεκτον από τον Θεόν, απέχοντες από πάσαν κακίαν, την οποίαν είναι δυνατόν να διαπράξωμεν με οποιανδήποτε από τας αισθήσεις μας, να προσερχώμεθα κατά την αγίαν ημέραν της Αναστάσεως, όπως είπομεν ήδη, νέοι και καθαροί και άξιοι να κοινωνήσωμεν των αχράντων Μυστηρίων, αφού πρώτον εξέλθωμεν εις προϋπάντησιν του Κυρίου ημών και υποδεχθώμεν αυτόν μετά βαίων και κλάδων και ελαιών, καθήμενον επί πώλου όνου και εισερχόμενον εις την αγίαν πόλιν."

Αββά Δωροθέου
Λόγος περί των Αγίων Νηστείων Παρασκευή της Τυρινής

Συναξαριστής και Νηστεία

"Νηστεία κατ’ αρχήν είναι το να μη τρώγη τις απολύτως τίποτε, ούτε και ύδωρ να πίνη. Εκκλησιαστικώς νηστεία θεωρείται και το να τρώγη τις άπαξ μόνον της ημέρας, την ενάτην ώραν (3μμ) εσθίων άρτον μόνον και ύδωρ. Λύσις της νηστείας εκκλησιαστικώς είναι το να φάγη τις προ της ενάτης ώρας πλην του άρτου και του ύδατος και άλλα τινά είδη λιτά και ευτελή, όπως επί παραδείγματι όσπρια, λαχανικά, οστρακόδερμα, έλαιον, οίνον και τα τοιαύτα. Κατάλυσις δε της νηστείας είναι το να τρώγη τις από όλα τα φαγώσιμα, ήτοι κρέας, ψάρια, γάλα, τυρόν, ωά, κλπ… Κατά τα Σάββατα και τας Κυριακάς της αγίας Τεσσαρακοστής επιτρέπεται λύσις της νηστείας, δια τούτο αι ημέραι αυταί δεν πρέπει να υπολογίζωνται ως ημέραι νηστείας…".

Συναξαριστής Τριωδίου Παρασκευή της Τυρινής, σελ.160

Προφήτης Ησαΐας και Νηστεία

" Όταν νηστεύετε μη ευρίσκεσθε εις διαμάχην και αντιδικίαν με τους άλλους ανθρώπους, αλλά καταπαύετε πάσαν αφορμήν αδικίας"

Ησαΐας, νη’, 4-6

Κυριακοδρόμιον Νικηφόρου Θεοτόκου για τη Νηστεία

"Όσοι δε φεύγουσι την νηστείαν, φοβούμενοι μήπως εξ αυτής βλάψωσι την υγείαν των, εκείνοι εισί αμαθείς και ολιγόπιστοι. Αυτοί μη ειδότες ποία έστι η αληθής νηστεία, νομίζουσι ότι νηστεία εστί αποχή μόνον τεσσάρων ή έξ ειδών τροφής… Αλλά τίς εδίδαξε αυτούς ότι η τοιαύτη πολυποικιλία των τροφών, η πολυφαγία έστι νηστεία πού ανέγνωσαν και ήκουσαν ότι όστις απέχει κρέατος και οψαρίων, εκείνος νηστεύει, κάν τρώγει άλλα πολλά και πολυποίκιλα βρώματα; Άλλο η ποικιλοφαγία, άλλο η νηστεία. Νηστεία εστί η παντελής αφαγία ή μονοφαγία… Η τοιαύτη δε νηστεία ου μόνον ουδέν βλάπτει, αλλά πολλά ωφελεί. Οι ασκηταί και ερημίται τοιαύτην νηστείαν πάντοτε νηστεύουσι και όμως και υγιείς εισί και μακρόβιοι γίνονται. Η τοιαύτη νηστεία εστί δίαιτα πολλά ωφέλιμος. Οι δε σοφοί ιατροί εις αυτήν μάλλον ή εις τα βότανα ελπίζουσι και δι’ αυτής πάμπολλα θεραπεύουσι αρρωστήματα".

Ο Άγιος Κασσιανός ο Ρωμαίος για τη Νηστεία

«Η σύμμετρος και μετά λόγου μετάληψις των τροφών μεταλαμβάνει της υγείας του σώματος και την αγιωσύνην ουκ αφαιρείται»

'Αγιος Μάξιμος ο Ομολογητής για τη Νηστεία

«Ο αγαπών τον Θεόν, αγγελικόν βίον διάγει επί της γης, νηστεύων, αγρυπνών, ψάλλων, αεί καλά λογιζόμενος περί πάντων ανθρώπων»

Ο Μέγας Αθανάσιος για τη Νηστεία

«Νηστεία ο των αγγέλων βίος έστιν, ο δε χρώμενος ταύτης, αγγελικόν βίον έχει εν εαυτώ»

Αββά Ισαάκ Σύρος για τη Νηστεία

Από τη γαστριμαργία «τίκτεται η ταραχή των λογισμών»

Ο Αγ.Γρηγόριος Παλαμάς για τη Νηστεία

«νηστεία και ακρασία ενάντια αλλήλοις εισίν καθάπερ η ζωή και ο θάνατος»,

«ο κόρος πέφυκεν γεννά ποδάγρας, καρηβαρίας και ετέρας νόσους, η δε νηστεία μήτηρ της ημών υγείας εστίν»,

«Δια τούτο το Πνεύμα το Άγιον εθεσμοθέτησεν την ιεράν Τεσσαρακοστήν εν νηστεία και αγρυπνία, ίνα δείξη ημίν ότι ουδέν ούτως ευάρεστον και θεοφιλές ως η νηστεία και η άσκησις»,

«εάν ενταύθα μη νηστεύσωμεν, μηδέ εγκρατώς ζήσωμεν, εμβληθησόμεθα εις την αφόρητον γέεναν του πυρός, ειδότες ότι ουδέν ούτως νεκροποιούν ως η γαστριμαργία»,

Ο Μέγας Βασίλειος για τη Νηστεία

“Εάν θέλης να κάνεις ισχυρό το πνεύμα σου, χαλιναγώγησε με νηστεία την σάρκα σου”,

«Νηστεία προσευχή οιωνεί πτερών γίγνεται αύτη κατά την άνω πορείαν»,

"Το γαρ περί την πέψην πλημμελές, ό τοις τρυφώσι αναγκαίως ακολουθεί, τούτο τα σφοδρά νοσήματα τοις σώμασι ενεργάζεται… Αρχαίον δώρον η νηστεία, ου παλαιούμενον και γηράσκον, αλλ’ ανανεούμενον αεί και εις ακμήν επανθούν",

και

Φαγητόν «όσον δια το ζην και ενεργείν τα σωτηρίας εχόμενα και μη εκλείπειν εκ της αμέτρου νηστείας»

Ας μη νηστεύει μόνο το στόμα σου

“Αληθινή νηστεία δεν είναι μόνο η αποχή από τα φαγητά, αλλά και η αποχή από τα αμαρτήματα… Νηστεύεις; Δείξε το από τα έργα σου.

Εάν δεις πτωχόν, βοήθησε τον.

Εάν δεις εχθρόν σου, να συμφιλιωθείς μ’ αυτόν.

Εάν δεις φίλον σου να ευδοκιμεί, μη τον φθονήσεις…

Ας μη νηστεύει δηλαδή μόνο το στόμα σου, αλλά και τα μάτια σου και η ακοή σου και όλες οι αισθήσεις σου”

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος

Ο Αγιος Ισαάκ ο Σύρος για τη Νηστεία

“Η νηστεία είναι το θεμέλιο, ο υπερασπιστής και ο φύλαξ όλων των αρετών. Είναι η αρχή της οδού του Χριστιανισμού, η λαμπρότης της σωφροσύνης, η μητέρα της προσευχής, η πηγή της φρονήσεως και η οδηγός όλων των καλών έργων”.

:-)

Οι νηστείες της εκκλησίας

Η νηστεία είναι εντολή του Θεού. Η πρώτη . Η πιο παλιά από όλες. Την έδωκε στον Αδάμ μέσα στον παράδεισο.

Το νόημα της νηστείας ήταν: με το όπλο της νηστείας να συνηθίσουν οι άνθρωποι στην υπακοή στο Θεό και στην πάλη κατά του διαβολου.

Ο Xριστός, ετόνισε ακόμη περισσότερο την αξία της νηστείας.

Είπε: "Το γένος τουτο ουκ εκπορεύεται ει μη εν προσευχή κι νηστεία" . Δηλ. με τη νηστεία πολεμάμε τον διάβολο και τον νικάμε.

'Όταν δεν νηστεύωμεν, μας νικάει. Η Εκκλησία για να ρυθμιστεί, καλά η ζωή των Χριστιανών και να μην γίνονται υπερβολές, καθώρισε τι πρέπει να τρώμε την κάθε ημέρα και εποχή. Έτσι έχουμε.

Hμέρες αυστηρής νηστείας:

Είναι η Tετάρτη και η Παρασκευή όλου του χρόνου και ιδιαίτερα των περιόδων νηστείας (σαρακοστών). Νηστεία σημαίνει, φαγητό xωρίς λάδι.

Την Παρασκευή νηστεύουμε επειδή Παρασκευή εσταυρώθει ο Κύριος, σταυρώvουμε με την νηστεία μας τον κακό εαυτό μας, για να μας ελεήσει τους ανάξιους, όπως ελέησε τον σταυρωμένο ευγνώμονα ληστή.

Την Tετάρτη για να ενθυμούμεθα ότι ένας φίλος του Τον πρόδωσε ημέρα Τετάρτη, και να το συνηδειτοποιούμε ότι κι εμείς, παρ' ότι είμαστε φίλοι του, είναι δυνατό, αν δεν προσέχουμε και δεν αγωνιζόμεθα, να Τον προδώσουμε.

'Όταν τις ημέρες που έχουμε χρέος να κάνουμε αυστηρή νηστεία συμπέσει κάποια εορτή, γίνεται "κατάλυση" (δηλ. χαλάρωση της νηστείας): αν είναι εορτή αγίου τρώμε λάδι. Αν είναι εορτή της Παναγίας ή του Προδρόμου τρώμε ψάρι.

Οι ημέρες Δευτέρα, Tρίτη, Πέμπτη, Σάββατο και Κυριακή είναι ημέρες καταλύσιμες, δηλ. τρώμε απ' όλα ό,τι θέλουμε, εκτός από τις περιόδους νηστειών.

Το Σάββατο και την Κυριακή δεν επιτρέπεται ποτέ να γίνει αυστηρή νηστεία, δηλ. χωρίς λάδι. 'Όλο το xρόνo ένα μόνο Σάββατο νηστεύουμε το λάδι, δηλ. το Μεγάλο Σάββατο, επειδή την ημέρα αυτή ο Xριστός είναι σωματικά στον τάφο και η ψυχή Του έχει κατέβει στον ’δη να αναστήσει τον προπάτορα Αδάμ.

Σαρακοστές είναι οι εξής:

1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή:
Aρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου. Γίνεται προς τιμήν του Χριστού και ιδίως του Πάθους του για μας.

Κατά την Μεγάλη Τεσσαρακοστή γίνονται οι εξής καταλύσεις:
΄Οποια μέρα και αν πέσει του Ευαγγελισμού τρώμε ψάρι. και των αγίων 40 Μαρτύρων τρώμε λάδι. Το ίδιο και στις 26 Μαρτίου εορτή της Συνάξεως αρχαγγέλου Γαβριήλ.

2. Η νηστεία των Χριστουγέννωv:
Από 15 Νοεμβρίου μέχρι και 24 Δεκεμβρίου. Κατά την νηστεία αυτή τρώμε ψάρι (όλες τις ημέρες πλην Τετάρτης και Παρασκευής) από την αρχή μέχρι τις 12 Δεκεμβρίου (του Αγίου Σπυρίδωνα). ΣυνηΘίζουν οι Χριστιανοί πολύ αξιέπαινα και δεν τρώνε ψάρι την πρώτη εβδομάδα για να κοινωνήσουν την μεγάλη εορτή των Εισοδίων της Παναγίας μας.

3. Νηστεία της Παναγίας:
Από 1 Αυγούστου μέχρι και 14 Αυγούστου. Νηστεύουμε προς τιμήν της Παναγίας και για την ψυχή μας. Επειδή και η Παναγία ενήστεψε 15 ημέρες, πριν από την Κοίμησή της για την ψυχή της.

Αν εκείνη ενήστεψε για την ψυχή της, τι πρέπει να κάνουμε εμείς;

Η νηστεία είναι αυστηρή. Ψάρι τρώμε μόνο στην εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος μας (6 Αυγούστου).

4. Νηστεία των Αγίων Αποστόλων:
Από την Δευτέρα μετά την Kυριακή των Αγίων Πάντων μέχρι τις 28 Ιουνίου. Συνήθως η νηστεία αυτή είναι πολύ μικρή. Νηστεύουμε Τετάρτη και Παρασκευή. 'Όλες τις άλλες ημέρες, τρώμε αν θέλουμε ψάρι, μέχρι τις 24 Ιουνίου (Γενέθλιον του Προδρόμου). Από 25 μέχρι 28 Ιουνίου νηστεύουμε αυστηρότερα προς τιμήν των αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Αν η εορτή της Παναγίας (15 Αυγούστου) και των αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου (29 Ιουνίου) πέσουν ημέρα Τετάρτη ή Παρασκευή, τρώμε μόνο ψάρι. Αν πέσουν οποιαδήποτε άλλη ημέρα τρώμε από όλα.

Αυστηρή Νηστεία κάνουμε και στις εξής ημέρες:
1. 5 Ιανουαρίου (Παραμονή Θεοφανείων). Nηστεύουμε για να πιούμε την επομένη τον Μεγάλο Αγιασμό, που είναι κάτι το ανάλογο με τη Θεία Κοινωνία.
2. 14 Σεπτεμβρίου (Ύψωση του Τιμίου Σταυρού), γιατί είναι κάτι το ανάλογο με την Μεγάλη Παρασκευή.
3. 29 Αυγούστου (αποτομή της Τιμίας Κεφαλής του Προδρόμου) σε ένδειξη πένθους για την άδικη θανάτωση του αγιοτέρου ανθρώπoυ της παγκόσμιας Ιστορίας (Aνώτερη από τον Πρόδρομο είναι μόνο η Παναγία).

Αν οι τρεις αυτές ημέρες τύχουν Σάββατο ή Kυριακή, τρώμε λάδι. Είπαμε: ένα Σάββατο νηστεύουμε το λάδι, το Μ. Σάββατο.

Και καμιά Kυριακή. Γιατί η Kυριακή είναι εορτή χαρμόσυνη, εορτή της Ανάστασης του Χριστού.

Περίοδοι Απολυτές.

Η Εκκλησία δεν καθώρισε μόνο περιόδους νηστείας, καθώρισε και περιόδους "απολυτές" , που τρώμε από όλα, όλες τις ημέρες και την Tετάρτη και την Παρασκευή. Τέτοιες περίοδοι είναι οι εξής:

1. Το Δωδεκαήμερο.
Δηλ. από 25 Δεκεμβρίου μέχρι και τις 6 Iανουαρίου, με εξαίρεση την παραμονή των Θεοφανείων, που νηστεύουμε για να πιούμε τον Μεγάλο Αγιασμό.

2. Η Διακαινήσιμος, δηλ. η εβδομάδα του Πάσχα.

3. Η εβδομάδα μετά την Πεντηκοστή (μέχρι των αγίων Πάντων).

4. Οι τρεις εβδομάδες που προηγούνται της Μεγάλης Τεσσαρακοστής (Απόκριες). Κατά τις 3 αυτές εβδομάδες έχουμε μια ποικιλία διατάξεων, που είναι οι εξής:

- Την πρώτη εβδομάδα (του Τελώνου και Φαρισαίου) τρώμε όλες τις ημέρες από όλα.

- Την δεύτερη εβδομάδα ( από του Ασώτου μέχρι των Απόκρεω ) τρώμε από όλα, αλλά νηστεύουμε την Τετάρτη και την Παρασκευή χωρίς λάδι, - Την Τρίτη εβδομάδα, της Τυρινής, τρώμε από όλα τα άλλα εκτός από κρέας, όλες τις ημέρες΄ τρώμε και την Tετάρτη και την Παρασκευή.

Νηστεία

Για τη νηστεία δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη εντολή στην Καινή Διαθήκη. Παραδείγματα όμως νηστείας μας δίνουν με τη ζωή τους ο Ιωάννης ο Βαπτιστής, ο Κύριος και ο Απόστολος Παύλος.

Είπε για τη νηστεία ο Κύριος Ιησούς Χριστός
"Το γένος τούτο (των δαιμόνων) ουκ εκπορεύεται (=εκδιώκεται) ει μη εν προσευχή και νηστεία" (Ματθαίος 17, 21)

Είπε για τη νηστεία ο Άγιος Ιωάννης της Κρονστάνδης
"Ο ίδιος ο Χριστός μας έδωσε τη νηστεία ως όπλο εναντίον του πειρασμού, όταν πειράθηκε στην έρημο και νήστευσε σαράντα ημερόνυχτα. Η έλλειψη της εγκράτειας ανοίγει στον άνθρωπο τους δρόμους της απομάκρυνσης από τον Θεό. Η ακράτεια είναι η αιτία κάθε αμαρτίας".

Είπε για τη νηστεία ο Όσιος Ησύχιος ο Πεσβύτερος
"Ο Χριστός στην έρημο άρχισε την πάλη του εναντίον του διαβόλου με νηστεία. Με τη νίκη του εναντίον του διαβόλου δίδαξε και σε μας τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να παλεύουμε εναντίον των πονηρών πνευμάτων, δηλαδή με τη νηστεία, την ταπείνωση, την προσευχή και τη νήψη."

Είπε για τη νηστεία ο γέρων Κασσιανός
Η νηστεία είναι αναγκαία και χρήσιμη, αλλά εξαρτάται από τη δική μας προαίρεση. Η αγάπη όμως (προς τον άνθρωπο και τον Κύριο) είναι απαίτηση του ίδιου του νόμου του Θεού.

http://copernikos.tripod.com/entoles.htm